گروه
راک اوهام، پیشگام
جنبش موسیقی
خودساخته و دیجیتالی
ایران
نویسنده: نصیر
مشکوری
منتشر
شده در مجلۀ زیرزمین
http://www.zirzamin.se/
اُکتبر
2009
صفحۀ
سبزرنگِ اینترنتی
گروه اوهام نیز
بعد از مدت ها
خاموشی، بروز
شد. این گروه یکی
از پیشگامان "موج
اول" موسیقی
راک پس از
انقلاب اسلامی
و از
پرطرفدارترین
گروه ها در جریان موسیقی
غیررسمی که
تحت عنوان
راک-تلفیقی ایران
معروف شد
بحساب می آید.
موجی که سرآغازش
حدوداً به 15
سال پیش یعنی
آغاز دهۀ 70
خورشیدی برمی
گردد. البته بی
توجهی و شاید
هم بی لطفی
باشد اگر از پیشگامی
در این جریان
نو-موسیقائی
سخن به میان آید
و موسیقی
پرداز و گیتاریستی
مانند آرش میتوئی
و آلبوم
"حافظ" وی که
از اولین
مجموعه های
موسیقی راک
تلفیقی ایران
می باشد را
نادیده بگیریم،
و همزمان گروه
راک پژواک را که
در واقع قبل
از گروه اوهام
و در کل پیش از
خیزش این موج
فعالیت می
کردند به عنوان
پیشگامان این
حرکت در ایران
نام نبریم. جریانی
که با شروع
فعالیت های
گروه اوهام در
سال 1378 بیشتر
مطرح شد و با
آغاز فعالیت
های گروه
باراد به رهبری
پویا محمودی این
دیدگاه موسیقائی
در نگاهی علمی
و با شکلی
منسجمتر
تکامل یافت.
گروه های راک آویژه،
رازشب، آوار،
میرا و حتی
موسیقی پرداز
و گیتاریستی
مانند فرزاد گلپایگانی
که در سبک
پروگرسیو/متال
فعالیت می کند
نیز کم و بیش
از این معجون موسیقائی
پیروی کردند و
نامشان به
عنوان پایه
گذاران موسیقی
راک ایران با
گرایشات تلفیقی
ماندگار شد.
جدیداً نیز در
سال 1388 گروه راک
حک با انتشار
آلبوم "اِلاه" این
گرایش موسیقائی
را وارد مرحلۀ
متفاوت و نوینی
کرد که شاید
سرآغاز موج
دوم این جریان
بحساب آید.
آشکارترین ویژه
گی که مشخص
کنندۀ موسیقی
راک-تلفیقی ایران است
در ترکیب
ساختار موسیقائی
آن می باشد که
در جای جای
آهنگ ها گاهی
با چیدمان انواع
سازهای بومی ایرانی
مانند تار، سه
تار، قیچک،
دَف و غیره
همآوائی ایجاد
کرده تا از
راه استفاده
از اِلمان های
آشنای صوتی به
نوعی آوای ایرانی
در موسیقی راک نزدیکتر
شوند. این رویکرد
موسیقائی
معمولاً در
حال و هوای
ملودیک و آوای
فرمالیستی موسیقی
فرهنگی ایرانی
ساخته و
پرداخته می
شود. ویژه گی
مهم دیگر این
موج در انتخاب محتوا
و متن آهنگ ها
می باشد. یعنی
بهره گیری از
اشعار کهن
عرفانی فارسی،
ترانه های کلاً
ادبی و در
نمونه هائی نیز
ترانه های محلی
در قالب نوعی
موسیقی امروزی
که
اقتباسی از
موسیقی های
آلترناتیو،
راک و جاز است.
موج موسیقی
راک-تلفیقی ایران حرکتی
موسیقائی ایجاد
کرد که کُنش
مفهومی اش بیان
محتوای
اعتراضی و
بهره گیری از مضامین
گویای برانگیخته
از ذهنیت
امروزی نسل
جوان شهری
نبود. این جریان
بخاطر آنکه در
دورانی شروع
به حرکت کرد
که هنوز جامعۀ
شهری ایران در
مرحلۀ آغازین
جنبش اصلاح طلبانۀ
سیاسی و
اجتماعی دهۀ 70
خورشیدی بسر می
برد، و کماکان
درگیر جامعۀ
سنتی-
مذهبی و فضای
بستۀ سیاسی
زمان خود بود،
از این رو
چاره ای بجز پیوند
میان آواها و ترکیب
های موسیقی ایرانی
با اِلمان های
روئی فرهنگ
موسیقی مردم
پسند
معاصرجهانی نداشت.
در واقع نوعی
بهسازی در
فرهنگ مردم
پسند رایج و
تازه آزاد شدۀ
بعد از انقلاب اسلامی
را نمایندگی می
کرد. این رویکرد
از طرفی پنجره
ای را برای
نفس دادن به
نسل
تربیت شده در
جامعۀ خفقانی
حاکم بر کشور
باز کرده بود
و همزمان از
پاراداکسی بیمار در
فرهنگ گنگ و
ناهمگون شهری
در ایران خبر
می داد. نسلی
که بتازگی
روبروی دنیائی
از
تصاویر
رنگارنگ و
اطلاعات هیجان
انگیز فرهنگی
گوناگون در
کانال های تلویزیونی ماهواره
ای و شبکۀ اینترنت
قرار گرفته
بود و در
برابر خود
هزاران راه و
موقعیت تازه برای
بیان آزادانه
آنچه هست و می
خواهد باشد می
دید. نسلی که
بعد ها جنبش سیاسی "سبز"
را بحرکت در
آورد.
اما در رابطه
با گروه راک
اوهام آنچه که
شاید کمتر به آن
توجه می شود
درواقع پیشگامی
این گروه در
استفاده از
تکنولوژی کامپیوتری
روز و ابزار
الکترونیکی
در استودیوهای
خانگی، و
مهمتر از همه
انتشار آلبوم
ها و روابط عمومی
گروه از طریق
اینترنت و
شبکه های اینترنتی
با مخاطبین
خود بود. موفقیت چشمگیری
که اوهام در این
راه کسب کرد
سرمشقی شد برای
نسل موسیقی
پرداز بعد از
آنها تا به اینگونه
از شبکۀ
ارتباطی اینترنت
استفاده کرده
و به مخاطبان
گسترده تری در سراسر
دنیا دسترسی پیدا
کنند. حرکتی
را که به
اشتباه آن را
موسیقی زیرزمینی
ایران خطاب می
کنیم درواقع می
بایست جنبش
موسیقی
خودساخته و دیجیتالی
ایران نام
نهاد که گروه
اوهام بی تردید
پیشگام این
جنبش می باشد.
جنبشی که قشری
از جوانان شهری
را با موسیقی
امروزی و پرهیجان
خود به وجد
آورد و موجودیت
تازه بخشید.
جوانان موسیقی پردازی
که در خارج از
جریان موسیقی
پاپ و مردم
پسند داخل و
خارج از ایران
حرکتی خودجوش
و مستقل از
بازار رایج و
کنترل شده
وزارت فرهنگ و
ارشاد اسلامی
بوجود آوردند.
جنبشی که به این
جوانان اجازه
می داد در
اتاق ها و زیرزمین
های خانه های خود
استودیوهای
خانگی برپا
کرده و بدون
وابستگی به
بازار موسیقی
دولتی، هویتی
نو به موسیقی و
فرهنگ مردم
پسند ایران
ببخشند. موجی
که موسیقی اش
آلترناتیوی
متفاوت و مدرن
برای بیان
موجودیت بخشی
از جوانان شهری
زمان خود در
جامعه ای سنتی
با حاکمیتی مذهبی
شد، و جامعه و
فرهنگ ایده آل
اسلامی را به
زیر سوال برد.
موج موسیقی راک
تلفیقی با
آنکه خصلتی
محافظه
کارانه و رویکردی
غیر اعتراضی
داشت، با اینکه
در
دوران کوتاه
خود تن به هرگونه
سازشی داد تا
شاید دیدگاه
متجددانه اش
را از صافی وزارتخانۀ
ارشاد
بگذراند، و با
توجه به محدودیت
ها و تحول ستیزی
های حاکم بر
فضای فرهنگی و
هنری ایران،
توانست به نوعی
نمایندۀ سلیقه
ها و گرایشات
امروزی و
متفاوت تری
شود. جریان
موسیقی
راک-تلفیقی ایران
با تمام
خودسانسوری
هائی که موسیقی پردازانش
برای رسیدن به
بازار تولیدی
موسیقی رایج
از خود نشان
دادند، اما در
شرایط بسته
فرهنگی آنروز
ایران در بطن
خود نوعی
اعتراض خاموش
را نمایندگی می
کرد. در حقیقت
اگر این موج
موسیقائی
قادر نبود یک
جنبش فرهنگیه
متقابل را در
برابر نظام فرهنگی
حاکم ایجاد
کند، اما در
هر صورت به
راه خود در جریان
باریکی در
موازات مسیر اصلی
موسیقی مردم
پسند ایران
ادامه داد و
شروعی برای
جنبش خودجوش
موسیقی
خودساخته و دیجیتالی
ایران شد.
اینک پس از
گذار حدود 15
سال می توان
نتیجه گرفت که
در
آنروزها موسیقی
گروه اوهام در
حقیقت آوای
پنهان "خس و
خاشاک هائی"
بود که امروز
در
خیابان ها
برای کسب حقوق
پایمال شده
شان بپا
خواسته اند.
به گفته ای دیگر،
جنبش حق طلبانه
و دمکراتیک ایران
که امروزه در
رسانه های بین
المللی تحت
عنوان اولین قیام "دیجیتالی"
سیاسی در تاریخ
جهان مطرح می
شود، بگونه ای
در آوای موسیقی
راک و آلترناتیو
ایران و در کل
در سرآغاز
جنبش موسیقی
خودساخته و دیجیتالی
ایران موجودیت خود
را ابراز و
قابلیت های جدید
جامعۀ
اطلاعاتی- دیجیتالی
جهانی را
تجربه می کرد.
این جنبش
فرهنگی و موسیقائی
در دۀ 70 خورشیدی
در واقع سرچشمۀ
جوشان
استعدادها و خلاقیت
های نسل خاموش
خود بود و
گروه اوهام
بطور مشخص، نامی
ماندگار به
عنوان پیشگام
در این جریان
باقی خواهد
ماند. جریانی
که پایه های
محکمی ساخت تا
اینک بر پهنۀ
تجربیات آن،
نسل دیگری
آمادۀ خیزش
شود. نسلی
آزادیخواه،
با بیانی نو،
امروزی، دگراندیش
و سنت شکن در
سرآغاز
پُرتلاتم
جامعۀ - پُست دیجیتال- جهانی.
نام اعضای
گروه اوهام:
شهرام
شعرباف
شاهرخ
ایزدخواه
بابک ریاحی
پور (از بنیانگذاران
و عضو سابق این
گروه)
لیست آلبوم های
انتشار یافته
گروه اوهام:
1.
نهال حیرت
2.
حافظ
عاشق است
3.
آلوده
4.
ایهام
آدرس وب سایت
گروه:
http://www.o-hum.com
شما می توانید
تمامی آلبوم
های منتشر شدۀ
گروه اوهام را
از طریق صفحۀ
اینترنتی این
گروه بطور رایگان
برداشت کنید.
استفاده
از این اثر با
ذکر منبع
بلامانع است
تمام حقوق
این سایت
متعلق به نصیر
مشکوری است