جدیداً یکی از رپ خوانان ایرانی مقیم انگلستان بنام "رویل"، سخنی در مورد هیپ هاپ ایران در گفتگوئی ویدئوئی بیان کرده که من هم در تکمیل گفته های وی جالب دیدم بخشی از یکی از مقالات قدیمی ام را که در اعتراض به فیلم مستند "شوک"در سال 2008 نوشته بودم و بیشتر در مورد رپ فارس است را در اینجا دوباره انتشار دهم تا در ادامه بحثی شود برای آشنائی و درک فرهنگ های جدید جوانان ایرانی.

با تشکر
نصیر مشکوری

http://www.nassir-mashkouri.com

ßلینک به ویدئوی "رویل":
http://www.zirzamin.se/?q=node/814


نظری کوتاه بر تنوع مفهومی در محتوای موسیقی رپ فارسی

لینک به مقالۀ اعتراضی علیه فیام شوک (اینجا)

... فرهنگ هیپ هاپ و موسیقی - رپ- به عنوان یکی از شاخه های چهارگانۀ این فرهنگ، موسیقی است که بیانگر خرده فرهنگ های خیابانی در محیط زندگی سازندگان آن است که عموماً جوانان هستند. از این رو رپ را می توان نوعی موسیقی کوچه بازاری یا مردمی معاصر درون-شهری حساب کرد. سادگی در تولید و تنظیم این موسیقی نیز خصوصیتی است که موجب شده تا افراد بیشتری از قشرهای متفاوت اجتماعی در ایران بتوانند از طریق ساخت و تولید آن، تنوع قابل توجهی در طرح ساختاری و محتوای آن بوجود آورند و خود و شرایط زندگی خود را براحتی بیان کنند. واقعیت این است که این ویژگی باعث می شود تا هرج و مرجی در تولید کیفی و رشد ساختاری این موسیقی ایجاد شود که آنرا می توان هم منفی دانست و هم مثبت. اما همین تنوع در گوناگونی از دیدگاه مفهومی، محتوائی و موسیقائی رویکردی است که به تنهائی موجب شکل گیری هویت واقعی این موسیقی می شود، یعنی موسیقی کوچه بازاری یا خیابانی جوانان.

رپ فارسی با پیروی از ساختار عمومی موسیقی رپ جهانی که همانا استفاده از ریتم ها و ضرب های (بیت) آهنگ های مختلف و یا اکثراً چیدمان ضرب های حاضر و آماده رایانه ای است و همچنین استفاده از زبان و اصطلاحات رایج میان جوانان، هویت حقیقی خود را حفظ می کند. از آنجائیکه ایرانیان کما بیش با شعر و شاعری رابطه تنگاتنگ دارند و زبان فارسی ذاتاً حجمی موسیقائی دارد براحتی توانسته قالب مفهومی رپ را با فرهنگ و زبان فارسی پر کند و به نفع خود، موسیقی رپ فارسی را پی ریزی کنند.

باید این را در نظر گرفت اگر موسیقی رپ آمریکائی در اواسط دهه 70 در محله های فقیرنشین و بدست ساکنین فقیر همان محله ها متولد شد، اما موسیقی رپ در ایران رابطۀ چندان عمیقی با طبقات فقیر جامعه شهری ایران ندارد. این شیوه موسیقی عموماً پدیده تازه و نوپائیست در موسیقی و فرهنگ مردم پسند طبقات متوسط و مرفه درونشهری ایران که بخاطر شرایط مناسب تر اقتصادی و در ادامه بخاطر دسترسی روزافزون این قشر به اینترنت و رسانه های بین المللی توانسته در رابطه با فرهنگ های رایج امروزی تر قرار گیرد.

طبیعتاً بخاطر تمرکز قدرت و بازار کار بهتر در شهرهای بزرگ و مهاجرت روزانۀ مردم از نقاط مختلف ایران به شهرهائی مانند تهران موجب شده تا ترکیب نا متعادلی در ساختار طبقات مختلف اجتماعی بوجود آید. این ترکیب نامتعادل طبقاتی، تشکیل شده است از لایه های متنوع با شرایط اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، مذهبی و قومی مختلف. مسلماً از آنجائی که موسیقی رپ فارسی برآمده از بخش بزرگی از نسل جوان شهرنشین ایرانی با ریشه در این گوناگونی های فرهنگی و اجتماعی می باشد، بخاطر سادگی و ارزانی در تولید آن، توانسته مفاهیم و دیدگاههای گوناگونی را در خود انعکاس دهد. این دیدگاه ها هم می توانند بیانگر انحراف های اجتماعی و یا ضد عرفی باشند و هم سازنده و روشنفکرانه که این خود قابل ژرف نگری و بحث است.

با گوش دادن به تعدادی از قطعه های رپ که از سایت های مختلف اینترنتی می توان برداشت کرد براحتی این تنوع قابل ملاحظه است. در این قطعه های رپ می توان موضوعاتی درباره یادبودهای مذهبی مانند عاشورای حسینی و یا حتی از یک مهمانی پر از عیش و نوش و موضوعات غیرعرفی شنید. قطعه هائی نیز هستند که دغدغه های انتقادی و اعتراضی اجتماعی یک رپ خوان را بیان می کنند. شاید رپ خوانی هم باشد که شیطانپرست و گمگشته است و آن دیگری که از خنگ شدنش در موقع کشیدن مواد مخدر رپ می خواند. دلیل این ناهمگونی و گوناگونی، وسعت اجتماعی لایه های طبقاتی متعددی است که در هم تنیده شده و قشرهای مختلفی را با زمینه های فرهنگی و مذهبی مختلف بوجود آورده و هر قطعۀ رپ بیانگر بخشی از آن است.

تنوع در بیان آزاد زندگی با زبان روزمره خود جوانان، قابلیت اصلی موسیقی رپ و راک است. این نوع موسیقی ها مانند فیلم های مستندی هستند که دربارۀ نسل جوان و بدست خودشان تهیه و تولید می شوند. فیلم های مستندی که برخلاف فیلم «شوک» صادقانه و واقعی است و براحتی حال و روز زندگی جامعه جوان ما را برای ما افشا می کند.

فراموش نکنیم که هیچ هنری زمینه ساز و باعث ایجاد انحرافات نیست بلکه هنر و در اینجا بطور مشخص موسیقی، فقط وسیله ای است برای ابراز واقعیت های اجتماعی و فردی و بیان وجودی خود سازندۀ آن قطعه در جامعه و محیط پیرآمونی او...

ادامۀ مطلب (اینجا)

استفاده از این اثر با ذکر منبع بلامانع است.

تمام حقوق این سایت متعلق به نویسنده است